Vitamine B12 tekort en voeding

Wanneer een tekort aan vitamine B12 wordt geconstateerd, worden veel patiënten doorverwezen naar een diëtist. Het tekort aan vitamine B12 wordt vaak geweten aan een verkeerd voedingspatroon. Dit is echter meestal niet het geval. Wie regelmatig dierlijke producten inneemt, zoals vlees, vis, eieren en zuivel, krijgt voldoende vitamine B12 binnen. Ook wie vitaminesupplementen slikt, met daarin vitamine B12, krijgt voldoende vitamine B12 binnen. Indien de waarde van vitamine B12 desondanks te laag is, is er zeker sprake van een opnamestoornis.

Het voedingspatroon kan wèl een rol spelen bij veganisten en – in mindere mate – vegetariërs. Met name veganisten krijgen in het geheel geen dierlijke producten binnen en dus geen vitamine B12. Wel leeft algemeen het idee dat er ook vitamine B12 zit in bepaalde plantaardige producten. De plantaardige vorm van vitamine B12 kan echter door het menselijk lichaam niet gebruikt worden, aangezien het vitamine B12 analogen zijn. Analogen lijken op vitamine B12, maar zijn geen actieve vorm van de vitamine, en kunnen de werking van de eigenlijke vitamine B12 in de cellen blokkeren. (spirulina is een bekend voorbeeld)

Bij een onvoldoende inname van vitamine B12 accumuleren stofwisselingsproducten, zoals homocysteïne en methylmalonzuur. Ook het aanwezige foliumzuur kan niet (voldoende) gebruikt worden. Om dit te voorkomen moeten dus vitamine B12 supplementen geslikt worden. Ook zijn er diverse veganistische produkten op de markt waaraan vitamine B12 is toegevoegd.

Veganisten die geen vitamine B12 supplementen slikken, lopen het risico op een vitamine B12 tekort. Onvoldoende inname van vitamine B12 kan ook van invloed zijn op een gezonde zwangerschap (uit onderzoek is gebleken dat een verhoogd homocysteïne gehalte onder meer kan leiden tot spontane abortus, spina bifida, pre-eclampsie en trombose). Wanneer borstvoeding wordt gegeven, krijgt de zuigeling eveneens te weinig vitamine B12 binnen, hetgeen onder meer kan leiden tot groeistoornissen, vermindering van cognitieve vermogens en een verhoogde kans op osteoporose.

Indien een vitamine B12 tekort is ontstaan door een veganistisch voedingspatroon, is er meestal geen sprake van een opnamestoornis (een opnamestoornis is ook dan echter niet uitgesloten). In dat geval zijn injecties niet direct noodzakelijk. Het verdient echter aanbeveling om het tekort aan vitamine B12 zo snel mogelijk te verhelpen om blijvende schade te beperken. Bij lage waarden zijn injecties de beste en snelste oplossing. Deze injecties hoeven dan echter niet levenslang te worden gebruikt. Na aanvulling van de lichaamsvoorraad d.m.v. de oplaaddosis en eventueel nog een paar extra injecties, kan worden overgegaan op het slikken van vitamine B12 supplementen. Deze zijn in de meeste gevallen geschikt voor een veganistische levenswijze.